De Zelfstandigenwet is een (april 2026) nog niet aangenomen initiatiefwetsvoorstel van VVD, D66, CDA en SGP dat beoogt duidelijkheid te scheppen over de arbeidsrelatie van zzp’ers. Het biedt een toetsingskader—bestaande uit een zelfstandigentoets, werkrelatietoets en sectorale toets—om schijnzelfstandigheid te beperken en rechtszekerheid te bieden.

Kernpunten van het voorstel:

Status: Het wetsvoorstel is aangekondigd en heeft ter internetconsultatie gelegen, maar is nog niet formeel ingediend of aangenomen door de Tweede Kamer.

Doel: Duidelijkheid bieden aan zzp’ers en opdrachtgevers, als alternatief voor de complexe Wet DBA.

Toetsingskader (3 stappen): Er wordt getoetst op basis van de Zelfstandigentoets (op ondernemerschap), de Werkrelatietoets (is er sprake van vrijheid of wordt er gewerkt onder gezag) en een zgn. sectorale toets.

Vertrekpunt: De wet kijkt primair of iemand een zelfstandig ondernemer is, in plaats van direct te toetsen op een dienstverband.

Momenteel zijn ambtenaren automatisch gebonden aan hun rechtspositieregelingen. Dat is bij cao’s anders. Werknemers zijn alleen automatisch gebonden aan een cao als zij lid zijn van een cao-partij of als zij hebben ingestemd met de incorporatie van de cao in hun individuele arbeidsovereenkomst.

Het kan dus gebeuren dat een ambtenaar-werknemer niet wenst in te stemmen met de incorporatie van de cao, terwijl de overheidswerkgever hier wel belang bij heeft. Dat maakt het erg lastig om de arbeidsvoorwaarden van alle werknemers te harmoniseren. Dit probleem is in het arbeidsrecht niet nieuw, maar wel voor veel overheidswerkgevers iets waar zij tot op dit moment niet mee te maken hadden. De Wnra voorziet niet in specifieke regels om dit probleem op te lossen. Overheidswerkgevers doen er goed aan om nu alvast na te denken over mogelijke oplossingen voor het geval dat werknemers niet instemmen met de incorporatie van de cao in hun individuele arbeidsovereenkomst.

Belangrijke aspecten:

• Inspiratie: De wet is mede geïnspireerd op het Belgische model en richt zich op het verminderen van administratieve lasten.
• Ondernemerschap: Het benadrukt zelfstandig ondernemerschap als een volwaardige werkvorm.
• Sociale zekerheid: In het voorstel wordt ook gesproken over een verplichting voor zzp’ers om voorzieningen te treffen voor arbeidsongeschiktheid en pensioen.

Let op: omdat dit een voorstel betreft, kunnen de regels in de uiteindelijke wetgeving nog wijzigen